动态助词“了”与语气助词“了”了: làm xong rồi · tình huống mới
Sau động từ (了 hoàn thành) · cuối câu (了 tình huống mới)
- 主语动词了结果 / 数量宾语 · 主语……了。
- 了 ngay sau động từ (hoặc sau bổ ngữ kết quả, xu hướng): việc đã làm xong, đã hoà…
- 了 cuối câu: tình huống mới, thay đổi, “đã … rồi”: 上课了, 现在不下雪了.
- Hai 了 cùng lúc: làm xong một khoảng rồi và tính đến lúc nói: 陈天中跑步跑了两个小时了.
- Phủ định việc đã xảy ra: 没 + động từ, bỏ 了: 下班的时候没做完.
- 了 gắn ngay sau động từ vì nó báo “V đã xảy ra xong”: có làm xong rồi thì mới có kết quả, số lượng để nói tiếp (看了一个晚上电视).
- 我吃完饭了。
- 李文等了她一个小时。
- 都12点了，我们吃饭吧。
- *他昨天没来了 → 他昨天没来
Khi nào dùng
- 了 ngay sau động từ (hoặc sau bổ ngữ kết quả, xu hướng): việc đã làm xong, đã hoàn thành: 买回了很多水果.
- 了 cuối câu: tình huống mới, thay đổi, “đã … rồi”: 上课了, 现在不下雪了.
- Hai 了 cùng lúc: làm xong một khoảng rồi và tính đến lúc nói: 陈天中跑步跑了两个小时了.
- Phủ định việc đã xảy ra: 没 + động từ, bỏ 了: 下班的时候没做完.
- 了 không phải “thì quá khứ”: 快要开学了 hay 就要过年了 là việc sắp xảy ra.
- Có trong cấu trúc cố định: 都……了, 要 / 快 / 快要 / 就要……了 (xem các trang riêng).
- Lưu ý: sách HSK2 không có mục ngữ pháp riêng cho 了 (đã học ở HSK1). Trang này gom các chỗ 了 xuất hiện trong sách để nối với 过 và 着.
了 gắn ngay sau động từ vì nó báo “V đã xảy ra xong”: có làm xong rồi thì mới có kết quả, số lượng để nói tiếp (看了一个晚上电视). Còn 了 cuối câu không báo riêng một hành động mà báo cả tình huống đã đổi, nên đứng ở cuối cả câu. Phủ định thì việc đó chưa xảy ra, nên không còn gì để “xong”: dùng 没 và bỏ 了.
Hai vị trí của 了
Việc đã làm xong
Đứng ngay sau động từ (hoặc sau bổ ngữ kết quả / xu hướng), trước số lượng và tân ngữ.
Tình huống mới
Đứng cuối câu: báo trạng thái đã đổi, “đã … rồi”, hoặc sắp có thay đổi (要……了).
了 sau động từ (câu trong sách)
了 cuối câu (câu trong sách)
Cả hai 了, và những chỗ 了 đi với cấu trúc cố định
Phủ định: 没, bỏ 了
Câu 2 của mục này đối chiếu với câu khẳng định 我吃完饭了 ở trên.
Ba chữ thể: 了 · 过 · 着
| Chữ | Báo | Ví dụ trong sách | Trang |
|---|---|---|---|
| 了 | Việc đã xong / tình huống mới | 我吃完饭了。 | 动态助词“了”与语气助词“了” |
| 过 | Đã từng trải qua | 我们来过这家商场吗？ | 动态助词“过” |
| 着 | Đã làm, và trạng thái được giữ lại | 爸爸手里拿着一杯咖啡。 | 动态助词“着”（1） |
chủ ngữtrạng ngữvị ngữ (động từ / tính từ)bổ ngữđịnh ngữtân ngữnơi chốn đầu câu
Lỗi hay gặp
| Sai | Đúng | Vì sao |
|---|---|---|
| *他昨天没来了 | 他昨天没来 | Phủ định việc đã xảy ra dùng 没 và bỏ 了. (Câu đối chiếu, không lấy từ sách.) |
Đã đối chiếu với
Xem thêm
动态助词“过” · 过: đã từng 动态助词“着”（1） · 着 (1): trạng thái duy trì 固定格式“都……了” · 都……了: đã … rồi 要 / 快 / 快要 / 就要……了 · Sắp xảy ra 结果补语 · Bổ ngữ kết quả 动词重叠（2） · Động từ lặp lại (2): hành động đã xảy ra